Analiza HAZOP przykład, metoda

Przykład przeprowadzenia analizy zagrożeń i zdolności operacyjnych HAZOP (ang. Hazard and Operability Study)

Analiza HAZOP - wszystko o czym musisz wiedzieć

HAZOP to bardzo popularna metoda analizy zagrożeń i zdolności operacyjnych w procesach przemysłowych. Dzięki niej możliwe jest ustalenie wszelkich możliwych nieprawidłowości i wdrożenie odpowiednich rozwiązań. Kto bierze udział w przeprowadzaniu analizy i w jaki sposób się to wykonuje? Wyjaśniamy w kilku krokach.

Metoda HAZOP jest ustrukturyzowaną i systematyczną techniką badania określonego systemu / instalacji w celu identyfikacji potencjalnych zagrożeń, w szczególności identyfikowania przyczyn zakłóceń działania i powstawania odchyleń.

Po co przeprowadza się analizę HAZOP?

Przeprowadzanie analizy HAZOP jest szczególnie zalecane w trakcie projektowania nowopowstających obiektów, wtedy najłatwiej jest skorygować wszelkie odchylenia i wdrożyć najlepsze rozwiązania jeszcze przed ich budową. Nie znaczy to, że modernizacja istniejących instalacji, procesów czy obiektów jest niemożliwa. W takich przypadkach dobrze przeprowadzona analiza HAZOP również sprawdzi się znakomicie - zidentyfikuje potencjalne scenariusze zagrożeń i problemy związane ze zdolnością do działania systemu oraz będzie stanowiła ocenę ryzyka scenariuszy awaryjnych dla projektowanej/istniejącej instalacji.

Wszystkie scenariusze zostaną ocenione pod względem kategorii ryzyka, w tym jedne z najważniejszych dotyczące strat finansowych i wizerunkowych, bezpieczeństwa pracowników, ochrony środowiska. Świadomość możliwych zagrożeń i ich skutków ułatwia podjęcie decyzji związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa w zakładzie.

Badanie zostaje przeprowadzone w oparciu o matrycę ryzyka:

Bardzo wysoki

Wpływ

17 22 23 24 25
Wysoki 12 18 19 20 21
Średni 6 13 14 15 16
Niski 2 8 9 10 11
Bardzo niski 1 3 4 5 7
Prawdopodobieństwo
1. Prawie niemożliwe
2. Mało prawdopodobne
3. Średnie
4. Prawdopodobne
5. Prawie pewne
Ryzyko krytyczne (20,25>
Ryzyko wysokie (15,20>
Ryzyko średnie (10,15>
Ryzyko niskie (5,10>
Ryzyko bardzo niskie (1,5>
Słowo kluczowe Znaczenie
Brak Negacja intencji
Więcej Ilościowy wzrost / obniżenie
Większy
Mniej
Mniejszy
Lepszy Jakościowy wzrost / obniżenie
Gorszy
Odwrotny
Inny
Wcześniej Zmiana w czasie
Później
Przed
Po
Wsteczny
Częściowo, także Jakościowe obniżenie
Również jak, w dodatku do Jakościowo zwiększenie



Ponadto, wyniki analizy HAZOP stanowią bazę do przeprowadzenia dalszej oceny ryzyka nakierowanej na określenie wymagań nienaruszalności bezpieczeństwa dla funkcji związanych z bezpieczeństwem realizowanych przez projektowane systemy automatyki zabezpieczeniowej.

Co ważne, podstawę analizy stanowi zawsze dostarczona przez inwestora dokumentacja oraz sesje analityczne z udziałem głównego projektanta, wykonawcy i inwestora.

Kto przeprowadza analizę HAZOP?

Analizy przeprowadza się w trakcie spotkań (sesji analitycznych), podczas których interdyscyplinarny zespół pod kierunkiem przewodniczącego (moderatora) dokonuje badania projektowanego procesu w określonym przez inwestora zakresie.

Metoda HAZOP charakteryzuje się pracą zespołową, którą wykonuje grupa specjalistów z różnych dziedzin, przedstawicieli każdego szczebla decyzyjności tj. projektanta, wykonawcy i inwestora. W skład zespołu przeprowadzającego analizę systemu powinni wchodzić:

  • przewodniczący, który jest odpowiedzialny m.in. za zdefiniowanie celu i zakresu analizy, zatwierdzenie członków zespołu, przygotowanie planu i zakresu analizy, przewodniczenie sesjom analitycznym oraz przygotowanie raportów, w tym raportu końcowego. To osoba, która powinna być niezależna, tzn. nie powinna spoczywać na niej odpowiedzialność za przebieg jakiegokolwiek procesu w systemie
  • sekretarz, którego zadaniem jest przygotowanie formularzy, zapis przebiegu spotkań roboczych oraz sprawy organizacyjne związane z przebiegiem sesji analitycznej
  • specjaliści, w tym: inżynier projektu, osoba odpowiedzialna za wdrożenie systemu, inżynier procesu, elektryk, automatyk, technolog, inżynier bezpieczeństwa oraz zespół specjalistów odpowiedzialny za bezpieczeństwo procesowego oraz zagadnienia BHP na analizowanej instalacji

W zależności od typu analizowanego systemu w skład grupy roboczej mogą dodatkowo wchodzić: przedstawiciel inwestora, gospodarz obiektu, inżynier utrzymania ruchu, przedstawiciel dostawcy, specjalista z innej branży.

Warto również zaznaczyć, że czas spotkania roboczego tego zespołu nie powinno jednorazowo przekroczyć 8 godzin.
Przykładowy schemat spotkania prezentuje się następująco:

  • wprowadzenie i przedstawienie członków zespołu
  • ogólne zaprezentowanie instalacji, która ma być analizowana
  • przedstawienie zgromadzonym członkom zespołu metodologii HAZOP
  • opis technologiczny pierwszego węzła rozpatrywanego systemu
  • technologiczna analiza węzła wykorzystująca informacje o jego parametrach oraz tzw. słów kluczowych
  • powtarzanie dwóch poprzednich kroków dla kolejnych części systemu
  • podsumowanie spotkania

Jak przeprowadza się analizę HAZOP?

Sposób przeprowadzania analizy HAZOP powinien być przeprowadzany wg ustalonego schematu. W pierwszej kolejności dokonuje się podziału analizowanego systemu na sekcje (tzw. węzły analityczne). Po wyborze analizowanego węzła systemu identyfikuje się spodziewane w nim zachowania procesu (zazwyczaj w odniesieniu do kluczowych parametrów procesowych, np. przepływu, ciśnienia, temperatury, itp.). Kolejnymi krokami są wybór kluczowego parametru procesu, wybór słowa kluczowego z listy, określenie odchylenia od spodziewanego stanu pracy opisanego parą parametr-słowo klucz, określenie możliwych przyczyn wystąpienia odchylenia i konsekwencji z punktu widzenia przyjętych kryteriów strat (w tym problemów operacyjnych). W dalszej części analizy szacuje się ryzyko wystąpienia zidentyfikowanego odchylenia oraz określa się zabezpieczenia istniejące i te zalecane dodatkowo.

Wszystkie uzyskane informacje zapisywane są w arkuszu analitycznym HAZOP. Po tym następuje powtórzenie schematu identyfikacji odchyleń dla kolejnego parametru procesowego i później konieczne jest powtórzenie całego schematu dla kolejnego węzła analitycznego. Co ważne, podczas identyfikowania potencjalnych zdarzeń awaryjnych należy założyć, że instalacje oraz układy technologiczne użytkowane będą z należytą starannością w oparciu o przyjęte dobre praktyki oraz z uwzględnieniem dostępnych instrukcji technologicznych oraz stanowiskowych.

Ponadto, personel zaangażowany w realizację procesów produkcyjnych powinien być dokładnie i sumiennie przeszkolony oraz należycie przygotowany do pełnienia swoich obowiązków.

Przykład:

analiza hazop przykład

Wspomniane wyżej parametry opisują elementy bądź właściwości określające stan mediów w badanym węźle. Dla Instalacji podczas analizy zostaną rozpatrzone przykładowe parametry:

  • przepływ
  • poziom
  • ciśnienie
  • temperatura
  • skład medium
  • powietrze sterownicze (np. dostępność powietrza do sterowania napędami pneumatycznymi)
  • inne media pomocnicze (np. dostępność do energii elektrycznej do zasilania napędów)
  • pomiar (np. awaria układu pomiarowego, brak pomiaru, niewłaściwy pomiar etc.) - tryb pracy (normalna praca, rozruch, wyłączenie, rezerwa, remont)
  • czas
  • integralność
  • płomień
  • komunikacja


Analiza HAZOP zostanie wykonana w oparciu o główne dokumenty:

  • PN-EN 61882:2016-07 - Badania zagrożeń i zdolności do działania (badania HAZOP) - Przewodnik zastosowań
  • 2006/42/WE – Dyrektywa maszynowa
  • 94/9/WE – Dyrektywa ATEX
  • PN-EN 61508:2010 - Bezpieczeństwo funkcjonalne elektrycznych / elektronicznych / programowalnych elektronicznych systemów związanych z bezpieczeństwem
  • PN-EN 61511:2007 - Bezpieczeństwo funkcjonalne - Przyrządowe systemy bezpieczeństwa do sektora przemysłu procesowego

Biorąc pod uwagę analizowaną instalację podstawy formalno-prawne mogą się uszczegółowić w kierunku badanych obszarów HAZOP

powrót Zapytaj o analizę HAZOP
Zapytaj o Analizę HAZOP